O projekcie
Subregion Zachodni Województwa Śląskiego to jeden z obszarów o największym zanieczyszczeniu powietrza nie tylko w całej Polsce, ale i w Europie (wg. raportu Światowej Organizacji Zdrowia). Niestety, wnioski są mało optymistyczne - w dużej mierze trujemy się sami… Powszechne jest spalanie śmieci, używanie najgorszych paliw i niewłaściwa eksploatacja kotłów. Powodem są przede wszystkim długoletnie zaniedbania, niewłaściwe nawyki i brak wiedzy. Aby zmienić ten niekorzystny stan rzeczy wszystkie samorządy Subregionu Zachodniego (25 gmin oraz 3 powiaty) podejmują wspólną kampanię na rzecz walki z niską emisją i poprawy jakości powietrza. „Gmina z dobrą energią!” to modelowa kampania informacyjno-edukacyjna, której celem jest szerzenie wiedzy na temat niskiej emisji (przyczyny, konsekwencje zdrowotne) oraz metod walki z nią - termomodernizacja, efektywne ogrzewanie budynków, odnawialne źródła energii.
Wszystkie materiały powstające w ramach projektu są dostępne lokalnie, dla każdej gminy partnerskiej, w ramach
serwisu "Gmina z energią" dedykowanego dla danej gminy. Użyj poniższej wyszukiwarki aby przejść
do serwisu gminnego.
Co wdychamy, czym się trujemy?
Przewiń do artykułu
Menu

fot. Łukasz Brzenczek / slask.blox.pl

Województwo śląskie to nadal jeden z regionów, w którym jakość powietrza jest bardzo zła. Teraz już nie przemysł jest największym trucicielem, ale niska emisja – małe, lokalne kotłownie węglowe i przestarzałe urządzenia grzewcze, z których korzystamy w sezonie jesienno-zimowym. Na to nakłada się fatalna często jakość paliwa.

Źródłem zanieczyszczeń są piece, w których pali się w nieefektywny sposób, najczęściej węglem tanim, o złej charakterystyce i niskich parametrach grzewczych. Efektem jest dym, przykry zapach, smog, a także zwiększona zachorowalność i śmiertelność związana z chorobami układu krążenia i oddychania.

Często użytkownicy kotłów zwracają uwagę nie na jakość, ale na cenę spalanego węgla. Węgiel słabej jakości może być nawet dwukrotnie tańszy od dostępnych na rynku węgli wysokiej jakości. Żadna to oszczędność, ponieważ węgiel słabej jakości ma niższą wartość opałową, czyli ilość energii zawartej w kg paliwa, co oznacza, że trzeba go spalić więcej.

Dodatkowo tanie węgle charakteryzują się wysoką zawartością siarki, popiołu i mułu węglowego. Wysoka zawartość siarki w paliwie ma np. bezpośredni wpływ na emisję toksycznych tlenków siarki do atmosfery. Duża ilość popiołu i mułu węglowego może natomiast wiązać się z podwyższoną emisją pyłów.

Spójrzcie teraz, czym się trujemy:

  • dwutlenek siarki SO2
  • tlenek węgla CO
  • tlenki azotu NO
  • amoniak NH3
  • pył zawieszony (całkowity – TSP oraz frakcje drobne: PM10 i PM2,5)
  • metale ciężkie: kadm, rtęć i ołów oraz arsen, chrom, cynk, miedź i nikiel
  • niemetanowe lotne związki organiczne (NMLZO) – prekursory ozonu
  • trwałe zanieczyszczenia organiczne – TZO (w tym dioksyny i furany, polichlorowane bifenyle (PCDD/F), heksachlorobenzen (HCB) oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA): benzo(a)piren, benzo(b)fluoranten, benzo(k)fluoranten i indeno(1,2,3-cd)piren).

Nawet najtańszy i najpodlejszej jakości węgiel, spalany w piecu, nie jest tak szkodliwy dla stanu powietrza, jak wykorzystywanie śmieci jako paliwa. To właśnie wtedy powstają najbardziej toksyczne, najniebezpieczniejsze związki.

Często użytkownicy wrzucają do kotła, pieca czy kominka resztki opon, plastikowych butelek, kolorowe czasopisma czy lakierowane części mebli. Substancje zawarte w tworzywach sztucznych, uwalniające się podczas spalania w małych instalacjach, są znacznie bardziej szkodliwe niż te uwalniajace się podczas spalania jakiegokolwiek paliwa, nawet złej jakości.

Dodatkowo, powstająca podczas spalania tzw. mokra sadza może powodować ograniczenie ciągu kominowego, a tym samym ograniczenie dostępu powietrza do paleniska i spowodować wzrost emisji toksycznego tlenku węgla (czadu). Ograniczenie przepustowości komina może spowodować także cofnięcie spalin do pomieszczeń mieszkalnych, co z kolei grozi zatruciem użytkowników. Szacuje się, że około połowy przypadków zaczadzeń wystąpiło w mieszkaniach i domach, w których w kotłach spalano śmieci.

Przyjrzyjmy się nieco uważniej temu, co powstaje przy spalaniu śmieci. Spalanie np. 1 kilograma odpadów z polichlorku winylu PVC, czyli np. plastikowych butelek, folii itp., wytwarza aż 280 litrów gazowego chlorowodoru, który z parą wodną tworzy kwas solny. Z 1 kilograma poliuretanów - gąbki, uszczelki czy podeszwy butów - powstaje od 30 do 50 litrów cyjanowodoru, czyli tzw. kwasu pruskiego.

Piece domowe nie są przystosowane do spalania śmieci, gdyż odbywa się to przy zbyt niskich temperaturach (200–500°C). Powoduje to, że w emitowanych spalinach powstają zanieczyszczenia, których oddziaływanie na środowisko naturalne i zdrowie ludzi jest wyjątkowo szkodliwe. Co więcej, są one emitowane z niskich kominów i małych lokalnych kotłowni. Tym samym trujące dymy nie wydostają się na duże wysokości, co pozwoliłoby rozwiać je przez wiatry. Efektem tego jest lokalny wzrost zanieczyszczenia powietrza.

Możecie poniżej sprawdzić i porównać emisję zanieczyszczeń w kotłach na gaz ziemny, na olej lekki, na biomasę (pelety z drzew iglastych), na drewno, na węgiel kamienny (ekogroszek, orzech), na koks. Na końcu tabela „rozszyfrowująca” spalane śmieci.

Kocioł gazowy

Paliwo: GAZ ZIEMNY

Ciepło wyprodukowane podczas spalenia 1 m3 gazu ziemnego: ok. 30 MJ

Zanieczyszczenia emitowane podczas spalenia 1 m3 gazu ziemnego:

Zanieczyszczenie

Jednostka

Ilość

Tlenki siarki SOx

gram

0,08

Tlenki azotu NOx

1,65

Tlenek węgla CO

0,30

Dwutlenek węgla CO2

2000

Pył (zawieszony)

0,0005 (właściwie brak)

Benzo(α)piren

Znikome/brak

Kocioł olejowy

Paliwo: OLEJ OPAŁOWY LEKKI

Ciepło wyprodukowane podczas spalenia 1 tony oleju opałowego: ok. 40000 MJ

Zanieczyszczenia emitowane podczas spalenia 1 tony oleju opałowego lekkiego:

Zanieczyszczenie

Jednostka

Ilość

Tlenki siarki SOx

kg

0,814

Tlenki azotu NOx

2,395

Tlenek węgla CO

0,640

Dwutlenek węgla CO2

3200

Pył (zawieszony)

0,41

Benzo(α)piren

0,01

Kocioł biomasowy automatyczny

Paliwo: PELETY Z DRZEW IGLASTYCH

Ciepło wyprodukowane podczas spalenia 1 tony pelet: ok. 15000 MJ

Zanieczyszczenia emitowane podczas spalenia 1 tony pelet

Zanieczyszczenie

Jednostka

Ilość

Tlenki siarki SOx

kg

0,02

Tlenki azotu NOx

0,80

Tlenek węgla CO

11

Dwutlenek węgla CO2

1330

Pył (zawieszony)

2,50

Benzo(α)piren

Brak

Kominek na drewno

Paliwo: DREWNO

Ciepło wyprodukowane podczas spalenia 1 tony drewna: ok. 13000 MJ

Zanieczyszczenia emitowane przy spaleniu 1 tony drewna

Zanieczyszczenie

Jednostka

Ilość

Tlenki siarki SOx

kg

0,110

Tlenki azotu NOx

1,05

Tlenek węgla CO

20

Dwutlenek węgla CO2

1200

Pył (zawieszony)

1,5

Benzo(α)piren

Brak

Kocioł węglowy automatyczny

Paliwo: WĘGIEL KAMIENNY EKOGROSZEK

Ciepło wyprodukowane podczas spalenia 1 tony węgla: ok. 23000 MJ

Zanieczyszczenia emitowane przy spaleniu 1 tony węgla

Zanieczyszczenie

Jednostka

Ilość

Tlenki siarki SOx

kg

9,60

Tlenki azotu NOx

3,20

Tlenek węgla CO

10

Dwutlenek węgla CO2

2130

Pył (zawieszony)

10

Benzo(α)piren

0,003

Kocioł węglowy zasypowy

Paliwo: WĘGIEL KAMIENNY ORZECH

Ciepło wyprodukowane podczas spalenia 1 tony węgla: ok. 20000 MJ

Zanieczyszczenia emitowane przy spaleniu 1 tony węgla

Zanieczyszczenie

Jednostka

Ilość

Tlenki siarki SOx

kg

14

Tlenki azotu NOx

2,10

Tlenek węgla CO

50

Dwutlenek węgla CO2

2000

Pył (zawieszony)

10

Benzo(α)piren

0,015

Paliwo: KOKS

Ciepło wyprodukowane podczas spalenia 1 tony koksu: ok. 24000 MJ

Zanieczyszczenia emitowane przy spaleniu 1 tony koksu

Zanieczyszczenie

Jednostka

Ilość

Tlenki siarki SOx

kg

12,80

Tlenki azotu NOx

1,10

Tlenek węgla CO

25

Dwutlenek węgla CO2

2360

Pył (zawieszony)

12

Benzo(α)piren

0,0001

Związki toksyczne uwalniane podczas spalania różnych odpadów

Rodzaj odpadu

Związki toksyczne

Odpady gumowe (np. opony)

PCCD/PCDF, WWA, LZO, Cd, Pb,

Tekstylia

LZO, Hg, Cd

PCV

PCCD/PCDF, WWA

Papier barwiony (np. kolorowe gazety)

PCCD/PCDF, Pb

Drewno lakierowane

LZO, WWA

Politereftalan etylenu (plastikowe butelki)

WWA

Ewa Grochowska

Niniejsza publikacja nie stanowi oficjalnego stanowiska WFOŚiGW w Katowicach

 
Autor artykułu:
planergia

info@planergia.pl
Partnerzy projektu